Rewers – co to jest i jakie ma znaczenie?

Rewers to pojęcie wieloznaczne – najczęściej oznacza odwrotną stronę monety, medalu lub obrazu, ale bywa też formularzem zamówienia akt w archiwum. W kulturze funkcjonuje natomiast jako tytuł nagradzanej polskiej czarnej komedii z 2009 roku. Poniżej wyjaśniamy, czym jest rewers w słowniku, jak działa e-rewers i o czym opowiada film Borysa Lankosza.

Czym jest rewers w języku polskim?

Definicja słownikowa tego słowa jest dość szeroka. Rewers to przede wszystkim odwrotna strona monety lub medalu, czyli ta, na której zwykle znajduje się nominał albo dodatkowe symbole. W codziennym języku określa się tak również lewą stronę obrazu, haftu lub tkaniny.

Słownik języka polskiego PWN wylicza cztery podstawowe znaczenia:

• odwrotna strona monety lub medalu,
• formularz wypełniany przez czytelnika zamawiającego książkę,
• dokument zawierający pokwitowanie otrzymanych pieniędzy lub przedmiotów,
• lewa strona czegoś, na przykład obrazu lub haftu.

W dawnym obiegu dokumentów rewers pełnił funkcję pokwitowania – potwierdzał odbiór pieniędzy albo konkretnych przedmiotów. Współcześnie to znaczenie bywa rzadsze, ale nadal pojawia się w praktyce archiwalnej i muzealnej, gdzie rewers bywa dokumentem wypożyczenia lub zamówienia obiektu.

Jak działa e-rewers w archiwach?

W archiwistyce e-rewers to elektroniczny formularz służący do zamawiania teczek i jednostek archiwalnych do czytelni. W Archiwum Akt Nowych składa się go przez dedykowany system, ale sam dokument nie jest równoznaczny z rezerwacją terminu wizyty. To rozróżnienie ma duże znaczenie, ponieważ bez potwierdzonego terminu zamówienie nie zostanie przygotowane.

e-Rewers nie jest rezerwacją wizyty – złożone zamówienia na teczki są realizowane wyłącznie po wcześniejszym zarezerwowaniu terminu w systemie aan.bookero.pl.

Jak poprawnie wypełnić e-rewers?

Formularz wymaga podania przynajmniej jednej sygnatury jednostki archiwalnej. Pola obowiązkowe są oznaczone gwiazdką, a błędne lub niepełne dane mogą sprawić, że zamówienie nie zostanie zrealizowane. Warto również zamawiać akta z wyprzedzeniem wynoszącym co najmniej jedną dobę roboczą, aby dokumenty zdążyły dotrzeć z magazynu do czytelni.

Jakie limity obowiązują przy zamówieniach?

Dzienny limit wynosi 15 jednostek na użytkownika. Po złożeniu e-rewersu system wysyła automatyczne potwierdzenie, które nie jest jeszcze gwarancją przygotowania materiałów na planowaną datę wizyty. Regulamin korzystania z materiałów w czytelni oraz procedura rezerwacji miejsc są dostępne pod adresem aan.gov.pl/zastady-udostępniania.

Ewidencja zasobu Archiwum Państwowego w Lublinie i jego oddziałów jest natomiast dostępna w portalu Szukaj w Archiwach. W skład tej sieci wchodzą:

• Centrala,
• Oddział w Chełmie,
• Oddział w Kraśniku,
• Oddział w Radzyniu Podlaskim.

O czym opowiada film Rewers?

„Rewers” to polska czarna komedia filmowa z 2009 roku w reżyserii Borysa Lankosza. Scenariusz napisał Andrzej Bart, a akcja w głównej części toczy się w Warszawie w 1952 roku. To historia trzech kobiet z inteligenckiej rodziny – Sabiny, jej matki Ireny oraz babki – które mierzą się z rzeczywistością stalinizmu i z mężczyzną wkradającym się do ich życia.

Główna bohaterka, Sabina Jankowska, pracuje w wydawnictwie Nowina w dziale poezji. Jest skromna, nieśmiała i samotna, a matka i babka za wszelką cenę próbują znaleźć jej męża. Pewnego wieczoru dziewczyna zostaje napadnięta, a ratuje ją elegancki mężczyzna podający się za Bronisława Falskiego. Znajomość szybko przeradza się w romans, ale z czasem wychodzi na jaw, że mężczyzna jest funkcjonariuszem Urzędu Bezpieczeństwa.

Rewers łączy konwencję czarnej komedii z wątkami kryminalnymi i miłosnymi, a przy tym rozlicza się z epoką stalinizmu bez jednoznacznego podziału na bohaterów i zdrajców.

W filmie przeplatają się wątki kryminalne, miłosne i groteskowe. Twórcy wykorzystali stylistykę czarnej komedii, aby pokazać niejednoznaczność postaw ludzi żyjących w tamtym okresie. Obrazy olejne autorstwa Joanny Różnowicz-Wisławskiej oraz materiały archiwalne podkreślają klimat lat 50., a współczesne sekwencje z dorosłym synem Sabiny dopełniają opowieści.

Jakie nagrody zdobył film Rewers?

Produkcję zrealizowano w Studiu Filmowym „Kadr” przy wsparciu Syrena Films oraz Wytwórni Filmów Dokumentalnych i Fabularnych. Całkowity budżet przekroczył 4 miliony złotych, a sam Polski Instytut Sztuki Filmowej dofinansował projekt kwotą 1 miliona złotych. Premiera odbyła się 13 listopada 2009, a w ciągu 66 dni emisji film zarobił w polskich kinach ponad 6,5 miliona złotych.

Debiut Borysa Lankosza został doceniony na wielu festiwalach. Najważniejsze wyróżnienia przedstawia poniższa tabela:

Oprócz nagród festiwalowych film otrzymał Paszport „Polityki” dla reżysera oraz Złote Kaczki dla Agaty Buzek, Andrzeja Barta i Marcina Koszałki. Był też polskim kandydatem do Oscara, choć ostatecznie nie trafił na listę nominowanych. Krytycy podkreślali lekkość realizacji, dobre aktorstwo i odwagę w groteskowym pokazywaniu historii.

Nie wszystkie oceny były jednomyślne. Część recenzentów, jak Bożena Keff, krytykowała film za utrwalanie patriarchalnego modelu rodziny i klasowe uproszczenia. Inni, jak Janusz Wróblewski czy Tadeusz Sobolewski, zwracali uwagę na terapeutyczny i demaskatorski wymiar opowieści. Ta dyskusja sama w sobie dowodzi, że „Rewers” nie jest filmem obojętnym.

Jakie inne znaczenia ma słowo rewers w kulturze?

Słowo rewers pojawia się również w tytule polskiego podkastu o poezji i codzienności. Rewers to także audycja, w której goście czytają wiersze, opowiadają o miastach, jedzeniu czy sztuce. W tym kontekście nazwa nawiązuje do odwrotnej strony – mniej oficjalnej, prywatnej, niekiedy zaskakującej.